ฉีดพ่นตอนไหนดี: อุณหภูมิ ลม ความชื้น และเวลาที่ควรเลี่ยง

เกษตรกรจำนวนมากให้ความสำคัญกับการเลือกสารและอัตราการใช้ แต่ให้น้ำหนักกับ "เวลาที่พ่น" น้อยกว่าที่ควร ทั้งที่สภาพอากาศขณะพ่นเป็นตัวตัดสินว่าละอองที่ออกจากหัวฉีดจะไปถึงใบพืชและอยู่บนใบนานพอหรือไม่ พ่นสารตัวเดียวกัน อัตราเดียวกัน แต่ต่างเวลา ผลลัพธ์ต่างกันได้อย่างชัดเจน

อะไรเกิดขึ้นกับละอองสารระหว่างทาง

ตั้งแต่ละอองออกจากหัวฉีดจนถึงผิวใบ มีสามสิ่งที่แข่งกันเกิดขึ้น และทั้งสามอย่างขึ้นกับสภาพอากาศทั้งหมด

• การระเหย — ละอองเล็กลงเรื่อย ๆ ระหว่างลอยในอากาศ ถ้าอากาศร้อนและแห้ง ละอองอาจเล็กลงมากจนแทบไม่เหลืออะไรถึงใบ
• การปลิว — ละอองที่เล็กลงจะเบาลงและลอยออกนอกเป้าหมายง่ายขึ้น กลายเป็นทั้งการสูญเสียและความเสี่ยงต่อแปลงข้างเคียง
• การแห้งบนใบ — เมื่อถึงใบแล้ว ละอองต้องอยู่ในสภาพเปียกนานพอที่สารจะแผ่ตัวและซึมเข้า ถ้าแห้งเร็วเกินไป สารจะตกผลึกอยู่บนผิวใบเฉย ๆ

เวลาที่ดีที่สุดในการพ่นจึงคือเวลาที่ทำให้ทั้งสามอย่างนี้เป็นผลเสียน้อยที่สุดพร้อมกัน

อุณหภูมิ

อุณหภูมิสูงเร่งการระเหยและทำให้ละอองแห้งบนใบเร็วเกินไป นอกจากนี้เมื่ออากาศร้อนจัด พืชจะปิดปากใบเพื่อลดการสูญเสียน้ำ ซึ่งลดโอกาสที่สารบางชนิดจะเข้าสู่ใบ และยังเพิ่มความเสี่ยงที่ใบจะไหม้จากสารด้วย

ช่วงกลางวันที่แดดจัดจึงเป็นเวลาที่ควรเลี่ยงที่สุด ไม่ใช่เพราะพ่นไม่ได้ แต่เพราะได้ผลน้อยที่สุดเมื่อเทียบกับต้นทุนที่จ่ายไปเท่ากัน

ความชื้นสัมพัทธ์

ความชื้นในอากาศเป็นตัวแปรที่ถูกมองข้ามบ่อยที่สุด แต่ทำงานคู่กับอุณหภูมิเสมอ อากาศยิ่งแห้ง ละอองยิ่งระเหยเร็ว แม้อุณหภูมิจะไม่สูงมากก็ตาม

สภาพที่เหมาะกับการพ่นคือ อุณหภูมิไม่สูงและความชื้นสัมพัทธ์ค่อนข้างสูง ซึ่งในประเทศไทยมักตรงกับช่วงเช้าหลังน้ำค้างเริ่มแห้ง และช่วงเย็นหลังแดดอ่อนลง ในทางกลับกัน อากาศร้อนจัดร่วมกับความชื้นต่ำคือสภาพที่แย่ที่สุด ควรเลื่อนการพ่นออกไป

ลม

ลมเป็นตัวแปรที่เห็นผลเร็วที่สุดและควบคุมยากที่สุด

• ลมแรงเกินไป — ละอองปลิวออกนอกแปลง สารไปไม่ถึงเป้าหมาย และอาจสร้างความเสียหายให้พืชข้างเคียงหรือแหล่งน้ำ
• ลมนิ่งสนิท — ฟังดูเหมือนดี แต่ไม่ใช่ เพราะไม่มีอะไรพาละอองแทรกเข้าทรงพุ่ม และในสภาพอากาศนิ่งช่วงเช้ามืดหรือค่ำ ละอองขนาดเล็กอาจลอยค้างในอากาศแล้วเคลื่อนตัวไปไกลเมื่อลมพัดขึ้นภายหลัง
• ลมพัดสม่ำเสมออ่อน ๆ — เป็นสภาพที่เหมาะที่สุด เพราะพาละอองเข้าเป้าหมายได้โดยไม่ปลิวหาย

ให้สังเกตทิศทางลมและวางแนวเดินพ่นให้ลมพาละอองออกจากตัวผู้พ่น ไม่ใช่พัดเข้าหา และหยุดพ่นทันทีเมื่อลมเปลี่ยนแรงขึ้นระหว่างงาน

ฝน

ฝนที่ตกหลังพ่นไม่นานจะชะสารออกจากใบก่อนที่จะยึดเกาะและซึมเข้าได้ทัน ระยะเวลาที่สารต้องการก่อนทนฝนได้แตกต่างกันตามชนิดสารและสูตร ข้อมูลนี้ระบุอยู่บนฉลากผลิตภัณฑ์ ให้ยึดตามฉลากเป็นหลัก

ในทางปฏิบัติ ควรตรวจพยากรณ์อากาศก่อนวางแผนพ่นเสมอ และถ้าเมฆก่อตัวหนาระหว่างเตรียมงาน การเลื่อนออกไปมักคุ้มกว่าการฝืนพ่นแล้วต้องพ่นซ้ำทั้งแปลง ตรวจพยากรณ์รายพื้นที่ได้จากกรมอุตุนิยมวิทยา

น้ำค้าง

ใบที่เปียกน้ำค้างหนามีปัญหาสองอย่าง คือสารถูกเจือจางบนผิวใบ และหยดน้ำที่รวมตัวกันจะไหลลงพื้นพร้อมพาสารไปด้วย ควรรอให้น้ำค้างแห้งพอสมควรก่อนเริ่มพ่น

อย่างไรก็ตาม ใบที่ชื้นเล็กน้อยไม่ได้เสียหายเสมอไป สำหรับสารบางชนิดกลับช่วยให้แผ่ตัวได้ดีขึ้น สิ่งที่ต้องเลี่ยงคือใบที่เปียกโชกจนน้ำไหลเป็นทาง

ช่วงเวลาของวันที่แนะนำ

เรื่องที่ต้องดูนอกเหนือจากสภาพอากาศ

• ระยะการเจริญเติบโตของพืช — บางระยะพืชอ่อนไหวเป็นพิเศษ เช่น ระยะออกดอก การพ่นผิดจังหวะอาจทำให้ดอกร่วงและกระทบการติดผลโดยตรง
• ช่วงดอกบานกับแมลงผสมเกสร — ควรเลี่ยงการพ่นในช่วงที่ผึ้งและแมลงผสมเกสรออกหากินมากที่สุด และปฏิบัติตามคำเตือนบนฉลากอย่างเคร่งครัด
• ระยะปลอดภัยก่อนเก็บเกี่ยว — ระบุอยู่บนฉลาก เป็นข้อกำหนดที่ต้องทำตาม ไม่ใช่คำแนะนำ
• สภาพความเครียดของพืช — พืชที่กำลังขาดน้ำ เพิ่งเจอน้ำท่วมขัง หรือเพิ่งย้ายปลูก จะทนสารได้น้อยกว่าปกติ ควรฟื้นต้นก่อนแล้วค่อยพ่น

วางแผนก่อนออกแปลง

1. ตรวจพยากรณ์อากาศล่วงหน้า ดูทั้งฝน ลม และอุณหภูมิ ไม่ใช่ดูแค่ว่าฝนตกหรือไม่
2. เลือกช่วงเวลาให้เสร็จภายในหน้าต่างที่อากาศเหมาะสม ถ้าแปลงใหญ่จนพ่นไม่ทัน ให้แบ่งเป็นหลายวันแทนการฝืนพ่นตอนแดดจัด
3. อ่านฉลากทุกครั้งก่อนผสม ทั้งอัตรา ข้อจำกัดด้านอากาศ และระยะปลอดภัย
4. สวมอุปกรณ์ป้องกันให้ครบทุกครั้ง ไม่ว่าจะพ่นมากหรือน้อย
5. บันทึกวันเวลา สภาพอากาศ สารที่ใช้ และผลที่เห็นตามมา เก็บสะสมไว้หลายรอบ ข้อมูลชุดนี้จะบอกได้เองว่าแปลงของคุณควรพ่นเวลาไหน ซึ่งแม่นกว่าคำแนะนำทั่วไปใด ๆ

อ่านต่อ

เทคนิคการพ่นสารที่ถูกต้อง 8 ขั้นตอน · การใช้โดรนเกษตรอย่างถูกต้อง · พ่นให้ถึงโคนกอเมื่อเจอเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล · โรคราน้ำค้างในแตงกวา สังเกตและจัดการ